Kto ma za sobą kilka sezonów w Tatrach, parę dróg w skałkach i zimowe wyjścia z czekanem, ten zna to uczucie: w poniedziałek rano siedzi się przy biurku i liczy dni do następnego wyjazdu. Część osób w końcu zadaje sobie pytanie, czy da się zarabiać w miejscu, w którym czują się najlepiej, czyli tam, gdzie pod nogami jest pustka. Da się, ale droga z gór do pracy na wysokości wygląda inaczej, niż sugerują zdjęcia techników wiszących na tle panoramy miasta.
Co z gór przydaje się w pracy, a czego trzeba się oduczyć
Turysta górski i wspinacz wnoszą do tej branży sporo. Osoby z doświadczeniem wspinaczkowym są często oswojone z ekspozycją, potrafią zawiązać ósemkę bez zastanowienia, wiedzą, jak zmęczenie wpływa na decyzje. Osoby z doświadczeniem górskim mogą szybciej przyswajać techniki pracy z przyrządami i łatwiej odnajdywać się podczas ćwiczeń linowych.
Są też nawyki, które w pracy przeszkadzają. W górach wiele decyzji podejmuje się samodzielnie, na podstawie własnego doświadczenia i oceny terenu. Na obiekcie przemysłowym takie myślenie nie wystarczy. Punkt kotwiczenia trzeba ocenić zgodnie z obowiązującymi zasadami, sprzęt ma mieć aktualne przeglądy i dokumentację, a plan ewakuacji musi być przygotowany, zanim ktokolwiek wejdzie w uprząż. Zmienia się też sprzęt: stosuje się uprzęże robocze z kilkoma punktami zaczepienia, a w dostępie linowym pracuje się na dwóch niezależnych linach.
OTDL, czyli zawodowy porządek w pracy na wysokości
OTDL to Organizacja Techników Dostępu Linowego, polskie stowarzyszenie zajmujące się bezpieczeństwem pracy na wysokości, w przestrzeniach zamkniętych i ratownictwem. Prowadzi system szkoleń podzielonych na moduły, więc nie trzeba od razu robić wszystkiego. Każdy wybiera to, czego wymaga jego praca, a potem może zdobywać kolejne kwalifikacje.
Dla osoby, która przychodzi z gór, jedną z możliwych ścieżek jest rozpoczęcie od podstaw pracy na wysokości, następnie szkolenie z dostępu linowego, a z czasem rozwijanie kompetencji w zakresie nadzoru albo ratownictwa. Nie jest to jednak obowiązkowa kolejność – wybór szkoleń zależy od rodzaju wykonywanej pracy i wymagań poszczególnych kursów.
Aby zdobyć certyfikat OTDL, trzeba wybrać szkolenie odpowiednie do planowanej pracy, spełnić wymagania wstępne i przejść proces szkolenia oraz certyfikacji właściwy dla danego modułu. W przypadku dostępu linowego zdobywanie kolejnych poziomów wymaga również odpowiedniego doświadczenia i udokumentowanej praktyki.
Kto planuje zdobywać uprawnienia wysokościowe otdl w różnych modułach, zwykle wybiera ośrodek, który prowadzi wiele rodzajów szkoleń, od PP po ratownictwo, bo łatwiej wtedy zaplanować rozwój i terminy.
OTDL PP, czyli podstawy, których nie uczą na szlaku
Szkolenie OTDL PP (bezpieczna praca na wysokości, poziom podstawowy) trwa jeden dzień. Wymagane jest ukończone 18 lat, dobra kondycja i brak przeciwwskazań do pracy na wysokości. W teorii są przepisy, zagrożenia, hierarchia ochrony przed upadkiem i zjawisko nietolerancji wiszenia. W praktyce kontrola sprzętu ochrony indywidualnej, dopasowanie szelek, punkty kotwiczenia, pozycjonowanie i autoratownictwo. Certyfikat jest ważny 2 lata.
Wspinacz może uznać, że to dla niego oczywistości. Nie warto jednak zakładać, że wszystko już się wie. Nietolerancja wiszenia, czyli zagrożenie dla zdrowia i życia związane z bezwładnym zawieszeniem w uprzęży, to temat, o którym w górach nie mówi się zbyt często, a w pracy jest ważnym elementem planowania akcji ratunkowej.
OTDL DL – właściwy zawód na linach
Szkolenia z dostępu linowego OTDL DL to moment, w którym hobby zaczyna być fachem. System ma trzy poziomy: Stażysta Dostępu Linowego, Technik Dostępu Linowego i Specjalista Dostępu Linowego. Pracuje się w zawieszeniu na linach, przy elewacjach, kominach, konstrukcjach stalowych czy w halach przemysłowych.
Tu doświadczenie górskie daje największą przewagę, bo zjazdy, podejścia po linie i przepinki nie są dla kogoś takiego nowością. Różnica polega na tym, że w pracy trzeba to robić przez wiele godzin, z narzędziami przy pasie i według procedury.
OTDL PPR, podstawowe ratownictwo wysokościowe
Na wysokości nie wystarczy wiedzieć, jak bezpiecznie wykonać swoją pracę. Trzeba też być przygotowanym na sytuację, w której ktoś z zespołu będzie potrzebował pomocy. Właśnie temu służy szkolenie OTDL PPR, podczas którego uczestnicy uczą się, jak dotrzeć do poszkodowanego, wykorzystać sprzęt i techniki linowe oraz bezpiecznie przeprowadzić podstawowe działania ratownicze. Bo gdy dojdzie do wypadku, nie ma czasu na zastanawianie się, co zrobić.
OTDL ON, czyli nadzór nad pracami na wysokości
Nie każdy, kto odpowiada za bezpieczeństwo pracy na wysokości, musi osobiście wykonywać takie prace. Dla osób zajmujących się ich organizacją i nadzorem jest OTDL ON, dwudniowe szkolenie dla osób nadzorujących prace na wysokości. Program obejmuje identyfikację zagrożeń, przepisy, planowanie prac, dobór sprzętu, zabezpieczanie narzędzi przed upadkiem, kontrolę sprzętu przed użyciem i sytuacje awaryjne. Korzystają z niego brygadziści, kierownicy i służby BHP.
OTDL Rescue, czyli ratownictwo na linach
Osoby zainteresowane ratownictwem wysokościowym mogą sięgnąć po OTDL Rescue. Kurs jest przeznaczony dla osób, które mają już doświadczenie w pracy z linami, i dzieli się na trzy poziomy: Młodszy Ratownik Wysokościowy, Ratownik Wysokościowy i Starszy Ratownik Wysokościowy. Dla kogoś, kto w górach widział akcję ratowników albo sam pomagał przy wypadku, może to być szczególnie interesujący obszar. W pracy na wysokości ważne jest wcześniejsze przygotowanie planu ratowniczego, tak aby w razie wypadku można było szybko i bezpiecznie udzielić pomocy.
A co z pozostałymi szkoleniami OTDL?
System OTDL nie ogranicza się jednak do pracy w dostępie linowym, nadzoru i ratownictwa. Obejmuje również inne szkolenia, które można dobrać do charakteru wykonywanych obowiązków.
Wśród nich znajdują się:
- OTDL PZ – szkolenia z bezpiecznej pracy w przestrzeniach zamkniętych, np. zbiornikach, studzienkach czy kanałach technologicznych. Obejmują trzy poziomy: PZ1 (Low Risk), PZ2 (Medium Risk) i PZ3 (High Risk).
- OTDL OK – szkolenia dotyczące kontroli środków ochrony indywidualnej chroniących przed upadkiem z wysokości. Obejmują poziom podstawowy (OK1), zaawansowany (OK2) oraz szkolenie odświeżające (OK3).
Nie każdy potrzebuje wszystkich tych kwalifikacji. Najważniejsze jest dobranie szkoleń do rodzaju pracy, którą wykonuje się obecnie lub planuje wykonywać w przyszłości.
Jak się przygotować do zmiany
Zanim zapiszesz się na pierwszy kurs, sprawdź kilka rzeczy:
- czy nie masz przeciwwskazań do pracy na wysokości,
- czy jesteś gotów na pracę w różnych warunkach atmosferycznych, również wtedy, gdy pogoda nie jest idealna;
- czy wiesz, w jakiej branży chcesz pracować, bo od tego zależy, które moduły będą potrzebne,
- czy jesteś gotów na naukę od bardziej doświadczonych członków zespołu.
Góry nie znikną. Dla wielu osób praca na wysokości może być sposobem na połączenie zainteresowań z zawodem, a wiedza z kursów przydaje się również podczas górskich wyjazdów.